Sanktuarium
Cudowny Obraz Matki Bożej Słuchającej
Matka Boża na obrazie w Kalwarii Pacławskiej jest czczona jako Matka Boża Słuchająca. Odsłonięte ucho w wizerunku przypomina, że można tu przyjść z tym, co najważniejsze.
Historia obrazu
Obraz w Kamieńcu Podolskim
W XVII wieku słynący łaskami obraz Matki Bożej odbierał cześć we franciszkańskim kościele w Kamieńcu Podolskim. Przed wizerunkiem modlili się m.in. hetmani Stanisław Żółkiewski i Stefan Czarniecki, książę Jarema Wiśniowiecki, król Jan Kazimierz oraz król Jan III Sobieski.
W 1672 roku, po zdobyciu twierdzy kamienieckiej przez Turków, w kościele franciszkanów urządzono stajnię, a przedmioty kultu wyrzucono. Obraz Matki Bożej – na rozkaz tureckiego komendanta – wrzucono do rzeki Smotrycz.
Spór o powrót obrazu i decyzja kapituły
Źródła historyczne podają niewiele informacji o losach obrazu po tych wydarzeniach. Wiadomo jednak, że franciszkanie z Kamieńca starali się go odzyskać. Z żądaniem zwrotu wystąpił także biskup kamieniecki, komisarze twierdzy i sami mieszkańcy.
Sprzeciw zgłosił natomiast Stanisław Fredro, syn fundatora Kalwarii. Sprawę skierowano do kapituły prowincjalnej, która odbywała się w Kamieńcu w 1717 roku. Kapituła poleciła, aby komisarze zwrócili się do Stanisława Fredry z prośbą o zwrot obrazu.
Wizerunek pozostał jednak w Kalwarii. Stanisław Fredro twierdził, że jego ojciec, Andrzej Maksymilian Fredro, wykupił obraz od Turków i przeznaczył do kościoła w Kalwarii, gdzie sława obrazu miała jeszcze wzrosnąć dzięki doznanym łaskom i cudom.
Łaski i rozwój kultu
Pierwsze świadectwa i zapisy cudów
W 1685 roku zanotowano pierwszy cud przypisywany wstawiennictwu Matki Bożej – uratowanie kościoła od pożaru.
W XVIII wieku zauważono wyraźny rozwój kultu Matki Bożej Kalwaryjskiej; w księgach odnotowano ponad 50 cudów.
W XIX wieku wspomina się kolejne wydarzenia: uleczenie nieznanej osoby z Sanoka, uratowanie robotników pracujących przy świątyni oraz ocalenie tonącej Żydówki w wodach Wiaru. W 1867 roku malarz Jan Bieszczad namalował tablicę przedstawiającą niektóre z ważniejszych cudów uzyskanych za wstawiennictwem Matki Bożej.
Koronacja obrazu i późniejsze dzieje
Koronacja papieskimi koronami (1882)
Dnia 22 maja 1882 roku Kapituła Watykańska wydała akt koronacyjny zatwierdzony przez papieża Leona XIII. Dzięki temu 15 sierpnia 1882 roku odbyła się koronacja łaskami słynącego obrazu koronami papieskimi. Koronacji dokonał bp Łukasz Ostoja Solecki, a korony ufundował hrabia Józef Tyszkowski.
Sukienka i wojenne losy obrazu
W 1932 roku, w 50. rocznicę koronacji, na obraz nałożono srebrną sukienkę dekorowaną złotymi motywami roślinnymi.
W 1939 roku obraz wywieziono do klasztoru w Czyszkach pod Lwowem. Po dwóch latach przewieziono go do klasztorów w Jaśle i Krakowie, gdzie został zamurowany w fundamentach kościoła. Po wojnie, w 1945 roku, obraz powrócił do Kalwarii.
W 1968 roku obchodzono 300-lecie założenia Kalwarii Pacławskiej. Uroczystościom towarzyszyła obecność Metropolity Krakowskiego kard. Karola Wojtyły, który wygłosił kazanie i odprawił Mszę świętą.
W 1982 roku odbyły się uroczystości 100. rocznicy koronacji obrazu, podczas których miała miejsce procesja z cudownym obrazem po Kalwarii.
Legenda o przybyciu obrazu do Kalwarii
Z przybyciem obrazu do Kalwarii wiąże się legenda. Według niej nieopodal rzeki mieszkał starzec, któremu przyśniła się Matka Boża. Nakazała mu odnaleźć obraz i zanieść do Kalwarii.
Starzec odnalazł wizerunek, owinął go w płótno i wyruszył w drogę. Na noc zatrzymał się w Samborze. W zajeździe, w którym nocował, obraz schowano do skrzyni, na której sypiał syn właścicieli. W nocy niewidzialna siła miała trzykrotnie zrzucić chłopca ze skrzyni. Zbudzeni krzykiem rodzice otwarli skrzynię i zobaczyli, że obraz jaśnieje niezwykłą światłością.
Na wieść o tym zbiegli się mieszkańcy, modlili się i chcieli zatrzymać obraz w mieście. Starzec odmówił, a mieszczanie mieli wspólnie przenieść obraz do Kalwarii.
Wygląd obrazu
Wymiary i kompozycja
Obraz Matki Bożej namalowany jest na płótnie o wymiarach 119 cm × 81 cm. Srebrno-złota sukienka przedłuża wizerunek – łącznie wysokość wynosi 153 cm.
Nieznany artysta przedstawił Maryję jako Królową. Jej tron stanowią obłoki. W prawej dłoni trzyma berło, a na lewej ręce spoczywa Dzieciątko Jezus, które prawą dłonią błogosławi, a w lewej trzyma kulę ziemską.
Kolorystyka i detale
Matka Boża ubrana jest w czerwoną szatę i ciemnozielony płaszcz. Pan Jezus ma szatę koloru jasnopopielatego. Na głowach obu postaci znajdują się korony wysadzane drogimi kamieniami. Spod korony Maryi spływają rozpuszczone, złotobrązowe włosy, a wokół Jej głowy widnieje aureola z promieniami.
Charakterystycznym elementem wizerunku jest odsłonięte ucho Maryi. To ono przyczyniło się do nadania Matce Bożej Kalwaryjskiej tytułu Matki Słuchającej – znaku, że Maryja wysłuchuje próśb, a potrzeby swoich dzieci przedstawia swojemu Synowi Jezusowi.
Współczesna „suknia wdzięczności”
Obecnie obraz Matki Bożej Kalwaryjskiej ubrany jest w szklaną „suknię wdzięczności” ofiarowaną przez Bieszczadzki Oddział Straży Granicznej.
